{"id":6943,"date":"2020-02-07T20:03:34","date_gmt":"2020-02-07T19:03:34","guid":{"rendered":"https:\/\/informacjainstal.com.pl\/artykul\/wplyw-chlorowania-szokowego-na-zawartosc-chloramin-w-wodzie-basenu-rehabilitacyjnego\/"},"modified":"2022-11-16T12:08:27","modified_gmt":"2022-11-16T11:08:27","slug":"wplyw-chlorowania-szokowego-na-zawartosc-chloramin-w-wodzie-basenu-impact-of-shock-chlorination-on-the-chloramine-content-in-the-rehabilitation-pool-water","status":"publish","type":"artykul","link":"https:\/\/informacjainstal.com.pl\/en\/article\/wplyw-chlorowania-szokowego-na-zawartosc-chloramin-w-wodzie-basenu-impact-of-shock-chlorination-on-the-chloramine-content-in-the-rehabilitation-pool-water\/","title":{"rendered":"Impact of shock chlorination on the chloramine content in the rehabilitation pool water"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
\n
\n \n
\n
\n

Wprowadzenie<\/strong><\/p>\n

Woda basenowa, ze wzgl\u0119du na swoje przeznaczenie, zawiera r\u00f3\u017cnego rodzaju zanieczyszczenia mikrobiologiczne i chemiczne. \u0179r\u00f3d\u0142em tych zanieczyszcze\u0144 opr\u00f3cz os\u00f3b korzystaj\u0105cych z k\u0105pieli i wprowadzaj\u0105cych do wody basenowej materi\u0119 biologiczn\u0105 (grzyby, bakterie, wirusy), cz\u0105steczki nask\u00f3rka, pot, mocz, fekalia i resztki kosmetyk\u00f3w, s\u0105 r\u00f3wnie\u017c woda wodoci\u0105gowa zasilaj\u0105ca obieg basenowy oraz instalacja i urz\u0105dzenia stacji oczyszczania wody basenowej [1\u20133].<\/p>\n

Metody oczyszczania w\u00f3d basenowych oparte s\u0105 na procesach prowadzonych w obiegu zamkni\u0119tym z wykorzystaniem czynnego przelewu, kt\u00f3ry zapewnia w\u0142a\u015bciw\u0105 cyrkulacj\u0119 wody w niecce basenowej oraz oszcz\u0119dn\u0105 gospodark\u0119 wodn\u0105. Woda doprowadzana jest do basenu systemem dennych lub bocznych dysz z regulowanym przep\u0142ywem. Odprowadzenie wody nast\u0119puje przez rynny przelewowe oraz odp\u0142ywy denne. Woda z rynien odp\u0142ywa do zbiornika wyr\u00f3wnawczego wyposa\u017conego najcz\u0119\u015bciej w uk\u0142ad automatycznej regulacji obj\u0119to\u015bci wody. Pompy obiegowe zintegrowane z \u0142apaczami w\u0142\u00f3kien i w\u0142os\u00f3w (tzw. prefiltry) pobieraj\u0105 wod\u0119 ze zbiornika wyr\u00f3wnawczego i t\u0142ocz\u0105 j\u0105 do filtr\u00f3w. W z\u0142o\u017cu filtracyjnym nast\u0119puje zatrzymanie zanieczyszcze\u0144 znajduj\u0105cych si\u0119 w wodzie. Proces ten cz\u0119sto wspomagany jest dozowanym wcze\u015bniej koagulantem. Przefiltrowana woda jest podgrzewana do w\u0142a\u015bciwej temperatury w wymiennikach ciep\u0142a i poddawana dezynfekcji [4\u20136].<\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej stosowanym \u015brodkiem dezynfekcyjnym, zabezpieczaj\u0105cym przed wt\u00f3rnym zanieczyszczeniem wody basenowej jest chlor. Reaguje on jednak z materi\u0105 organiczn\u0105 wprowadzan\u0105 przez osoby k\u0105pi\u0105ce si\u0119, tworz\u0105c w wodzie basenowej uboczne produkty dezynfekcji (UPD), b\u0119d\u0105ce z kolei zagro\u017ceniem i dla nich, i dla personelu obiektu basenowego [7\u20139].<\/p>\n

Wed\u0142ug obecnego stanu wiedzy mo\u017cna zidentyfikowa\u0107 oko\u0142o 600 r\u00f3\u017cnych UPD [10,11]. Jednak w dokumentach reguluj\u0105cych jako\u015b\u0107 wody basenowej, dopuszczalne st\u0119\u017cenia okre\u015blone zosta\u0142y tylko dla chloru zwi\u0105zanego (chloramin), sumy trihalometan\u00f3w (THM) i chloroformu [4,12,13]. Spo\u015br\u00f3d wyszczeg\u00f3lnionych UPD najbardziej uci\u0105\u017cliwymi dla os\u00f3b k\u0105pi\u0105cych si\u0119 s\u0105 chloraminy. Odpowiedzialne s\u0105 one za podra\u017cnienia b\u0142on \u015bluzowych i sk\u00f3ry, powoduj\u0105 nieprzyjemny zapach wody i powietrza w hali basenowej, wykazuj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci mutagenne [14\u201316].<\/p>\n

Pomimo dost\u0119pno\u015bci r\u00f3\u017cnorodnych system\u00f3w oczyszczania wody basenowej, w ma\u0142ych obiektach basenowych (g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na koszty ich utrzymania), najcz\u0119\u015bciej spotyka si\u0119 system klasyczny (koagulacji powierzchniowej w filtrach piaskowych, wielowarstwowych z warstw\u0105 hydroantracytu lub w\u0119gla aktywnego, dezynfekcji roztworem podchlorynu sodu oraz korekty pH wody), kt\u00f3ry w wi\u0119kszo\u015bci analizowanych przypadk\u00f3w nie zapewnia utrzymania zawarto\u015bci chloru zwi\u0105zanego poni\u017cej 0,3 mg Cl2\/dm3. Bardzo rygorystyczne wymagania w zakresie dopuszczalnych st\u0119\u017ce\u0144 UPD spowodowa\u0142y, \u017ce w wielu ma\u0142ych obiektach basenowych, dezynfekcja podchlorynem sodu wspomagana jest dodatkowymi \u015brodkami chemicznymi np. na bazie dwutlenku chloru lub procesem fizycznym z wykorzystaniem promieniowania UV (na\u015bwietlanie strumienia wody obiegowej) [17\u201319].<\/p>\n

W wielu obiektach szuka si\u0119 rozwi\u0105za\u0144 dora\u017anych w tym zakresie. Jednym z nich jest przechlorowywanie wody w obiegu basenowym w czasie nocnej przerwy, tzw. chlorowanie szokowe.<\/p>\n

G\u0142\u00f3wnym celem przeprowadzonych bada\u0144 by\u0142a analiza wp\u0142ywu sekwencyjnie zastosowanego chlorowania szokowego wody w obiekcie basenowym na zawarto\u015b\u0107 chloramin. Wybrano obiekt basenowy, w kt\u00f3rym ze wzgl\u0119du na szczeg\u00f3lne przeznaczenie \u2013 do rehabilitacji os\u00f3b po r\u00f3\u017cnego rodzaju urazach \u2013 jako\u015b\u0107 wody powinna by\u0107 \u015bci\u015ble przestrzegana i kontrolowana. Na podstawie analiz fizyczno-chemicznych i bakteriologicznych pr\u00f3bek wody z niecki basenowej oceniono jako\u015b\u0107 wody po ka\u017cdorazowo zastosowanym chlorowaniu szokowym. Uwzgl\u0119dniono zmiany st\u0119\u017cenia chloramin w zale\u017cno\u015bci od st\u0119\u017cenia chloru wolnego i potencja\u0142u redox.<\/p> <\/div>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n
\n \n
\n
\n

Charakterystyka<\/strong><\/p>\n

obiektu bada\u0144 Badany basen rehabilitacyjny wyposa\u017cony jest w 4 stanowiska do hydromasa\u017cu oraz uchwyty niezb\u0119dne do wykonywania \u0107wicze\u0144 terapeutycznych, umo\u017cliwiaj\u0105ce swobodne wykonywanie \u0107wicze\u0144 przez 6 os\u00f3b jednocze\u015bnie. Basen zasilany jest wod\u0105 z miejskiej sieci wodoci\u0105gowej. Uzupe\u0142nianie ubytk\u00f3w wody na skutek parowania, rozchlapywania i p\u0142ukania z\u0142o\u017ca filtracyjnego nast\u0119puje do zbiornika wyr\u00f3wnawczego. Podstaw\u0105 prawid\u0142owej cyrkulacji wody w basenie jest system obiegu zamkni\u0119tego z czynnym przelewem (rys. 1). Wprowadzenie oczyszczonej wody do basenu nast\u0119puje przez 14 dysz zamontowanych w dnie niecki basenowej. Odprowadzanie wody odbywa si\u0119 przez przelew g\u00f3rny do zbiornika retencyjnego. Ze zbiornika woda jest zasysana przez pomp\u0119 cyrkulacyjn\u0105 zintegrowan\u0105 z filtrem siatkowym (tzw. prefiltrem), wychwytuj\u0105cym wi\u0119ksze zanieczyszczenia sta\u0142e (np. w\u0142\u00f3kna, w\u0142osy). Pompa t\u0142oczy wod\u0119 do filtra, sk\u0105d po dozowaniu dezyfektanta i korektora pH kierowana jest przez wymienniki ciep\u0142a do basenu. Przed filtrem dozowany jest roztw\u00f3r koagulantu. W uk\u0142adzie oczyszczania wody basenowej zastosowano podci\u015bnieniowy filtr wielowarstwowy. Uk\u0142ad oczyszczania jest uk\u0142adem automatycznym sterowanym analizatorem warto\u015bci wska\u017anik\u00f3w jako\u015bci wody odp\u0142ywaj\u0105cej z niecki.<\/p> <\/div>\n<\/div>\n <\/div>\n

\n \n
\n
\n \n \"Fig. <\/a>\n \n <\/div>\n \n \n
\n
\n Fig. 1.
Circulation diagram\nof the tested rehabilitation\npool <\/div>\n \n <\/div>\n \n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n
\n \n
\n
\n

Metodyka i materia\u0142y<\/strong><\/p>\n

W czasie 20 dni bada\u0144 przeprowadzono analiz\u0119 wp\u0142ywu chlorowania szokowego na zawarto\u015b\u0107 chloramin (oznaczonych jako chlor zwi\u0105zany) w wodzie przedmiotowego basenu. W tym celu, w 4, 11, 14, 18 i 19 dniu bada\u0144, prowadzono \u201eprzechlorowywanie\u201d wody w obiegu basenowym. Chlorowanie szokowe przeprowadzano mi\u0119dzy godzin\u0105 19.00 a 7.00, czyli w czasie nocnej przerwy, po zamkni\u0119ciu basenu dla u\u017cytkownik\u00f3w. W czasie tych dni, co kilka godzin (od 8 do 9 razy w ci\u0105gu doby), oznaczano st\u0119\u017cenia chloru wolnego i zwi\u0105zanego (metoda kolorymetryczna in situ, Pocket ColorimeterTM II, Hach\u00ae).<\/p>\n

Dodatkowo, raz dziennie w pr\u00f3bce \u015bredniej zmieszanej (pob\u00f3r z kilku punkt\u00f3w niecki) oznaczano pH wody, redox i temperatur\u0119 (metoda potencjometryczna in situ, miernik sensION+MM150 DL, Hach\u00ae), utlenialno\u015b\u0107 (metoda miareczkowa w \u015brodowisku kwa\u015bnym zgodnie z PN-EN ISO 8467: 2001), azot azotanowy i chlorki (metoda spektrofotometryczna; spektrofotometr DR 3900 z technologi\u0105 RFID, Hach\u00ae).<\/p>\n

Co pi\u0119\u0107 dni pobierano pr\u00f3bki wody do analizy bakteriologicznej. W pr\u00f3bkach tych oznaczano obecno\u015b\u0107 Escherichia coli (metod\u0105 zgodn\u0105 z PN-EN ISO 9308-1: 2014-12\/A1: 2017-04), Pseudomonas aeruginosa (metod\u0105 zgodn\u0105 z PN-EN ISO 16266: 2009), Legionella sp. (metod\u0105 zgodn\u0105 z PN-EN ISO 11731: 2017), gronkowce koagulazododatnie (metod\u0105 zgodn\u0105 z PN-EN ISO 6888-1:2001\/A1:2004) oraz og\u00f3ln\u0105 liczb\u0119 mikroorganizm\u00f3w wyhodowanych w temperaturze 36\u00b12oC po 44\u00b14 godzinach inkubacji (metod\u0105 zgodn\u0105 z PN-EN ISO 6222:2004).<\/p>\n

Pr\u00f3bki wody zosta\u0142y pobrane i oznaczone zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cymi normami i metodami [20\u201322], a uzyskane wyniki por\u00f3wnane z zaleceniami i warto\u015bciami dopuszczalnymi zawartymi w rozporz\u0105dzeniu Ministra Zdrowia w sprawie jako\u015bci wody w p\u0142ywalniach [13].<\/p> <\/div>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n
\n \n
\n
\n

Wyniki bada\u0144 i dyskusja<\/strong><\/p>\n

Pod wzgl\u0119dem bakteriologicznym jako\u015b\u0107 badanej wody basenowej odpowiada\u0142a wytycznym rozporz\u0105dzenia Ministra Zdrowia [13]. W analizowanych pr\u00f3bkach wody basenowej nie stwierdzono obecno\u015bci bakterii P. aeruginosa, E. coli, Legionella sp., oraz gronkowc\u00f3w koagulazododatnich. Og\u00f3lna liczba bakterii w 4 kolejno pobranych pr\u00f3bkach (1, 6, 11 i 16 dzie\u0144 bada\u0144) wynosi\u0142a odpowiednio: 19 jtk\/1ml, 10 jtk\/1ml, 2 jtk\/1ml i 2 jtk\/1ml (jtk \u2013 jednostki tworz\u0105ce kolonie). Uzyskane wyniki by\u0142y znacz\u0105co ni\u017csze od dopuszczalnej og\u00f3lnej liczby bakterii mezofilnych w wodzie basenowej, kt\u00f3ra nie powinna przekracza\u0107 100 jtk\/1ml.<\/p>\n

Jako\u015b\u0107 wody basenowej pod wzgl\u0119dem fizyczno-chemicznym i w odniesieniu do analizowanych parametr\u00f3w (tabela 1) przekracza\u0142a dopuszczaln\u0105 warto\u015b\u0107 st\u0119\u017cenia jedynie w zakresie zawarto\u015bci chloru wolnego i zwi\u0105zanego (chloramin).<\/p>\n

W czasie stosowania chlorowania szokowego st\u0119\u017cenia chloramin wynosi\u0142y od 0,05 mgCl2\/dm3 do 0,51 mgCl2\/dm3, \u015brednio w ca\u0142ym cyklu bada\u0144 0,34 mgCl2\/ dm3. Ze wzgl\u0119du na funkcj\u0119 basenu przyj\u0119to, \u017ce st\u0119\u017cenia chloru zwi\u0105zanego nie powinny przekracza\u0107 warto\u015bci 0,2 mgCl2\/dm3 [4,12].<\/p>\n

Najmniejsze oznaczone st\u0119\u017cenie chloru wolnego w wodzie z niecki basenowej, po chlorowaniu szokowym, wynosi\u0142o 0,77 mgCl2\/dm3 (4 dzie\u0144 bada\u0144), a najwi\u0119ksze 1,51 mgCl2\/dm3 (11 dzie\u0144 bada\u0144). W czasie 20 dni bada\u0144 st\u0119\u017cenia chloru wolnego waha\u0142y si\u0119 od 0,31 mgCl2\/dm3 do 1,51 mgCl2\/dm3 (\u015brednio: 0,48 mgCl2\/dm3).<\/p>\n

Chlorowanie szokowe przeprowadzone o godzinnie 5.00 przed otwarciem basenu (w 4, 11 i 18 dniu bada\u0144 \u2013 rys. 2, 3 i 5), jak i o godzinie 19.00 zaraz po jego zamkni\u0119ciu (w 14 dniu bada\u0144 \u2013 rys. 4) istotnie wp\u0142yn\u0119\u0142o na zmniejszenie chloramin w wodzie basenowej. Niestety dopuszczalny poziom chloramin utrzymywa\u0142 si\u0119 przez bardzo kr\u00f3tki czas \u2013 od zaledwie 2 godzin w 4 dniu bada\u0144 do ok. 10 godzin w 11 dniu bada\u0144.<\/p>\n

Zastosowanie dw\u00f3ch kolejnych dawek szokowych o godz. 19.00 i 23.00 (14 dzie\u0144 bada\u0144, rys. 4) r\u00f3wnie\u017c nie pozwoli\u0142o utrzyma\u0107 st\u0119\u017ce\u0144 chloramin poni\u017cej 0,2 mgCl2\/dm3 przez ca\u0142y dzie\u0144 zaj\u0119\u0107 rehabilitacyjnych. Podobna sytuacja mia\u0142a miejsce po zastosowaniu chlorowania szokowego dzie\u0144 po dniu, czyli w 11 i 12 dniu bada\u0144 (rys. 3) oraz w 18 i 19 dniu bada\u0144 (rys. 5).<\/p>\n

St\u0119\u017cenia chloru zwi\u0105zanego poni\u017cej warto\u015bci dopuszczalnej wyst\u0119powa\u0142y jedynie bezpo\u015brednio po zastosowaniu szokowych dawek NaOCl w czasie nocnej przerwy u\u017cytkowania basenu oraz w godzinach rannych, czyli wtedy, gdy st\u0119\u017cenia chloru wolnego znacznie przekracza\u0142y warto\u015b\u0107 dopuszczaln\u0105, tj. 0,6 mgCl2\/dm3.<\/p>\n

W czasie trwania zaj\u0119\u0107 rehabilitacyjnych st\u0119\u017cenia chloramin przekracza\u0142y warto\u015b\u0107 dopuszczaln\u0105 \u015brednio o 70% i wynosi\u0142y 0,25 mgCl2\/dm3 \u2013 0,38 mgCl2\/dm3.<\/p>\n

Bardzo istotnym wska\u017anikiem jako\u015bci wody basenowej pozwalaj\u0105cym na ocen\u0119 procesu chlorowania i pr\u0119dko\u015b\u0107 niszczenia bakterii jest potencja\u0142 redox. Jego wysoka warto\u015b\u0107 informuje o dobrym zabezpieczeniu os\u00f3b k\u0105pi\u0105cych si\u0119 przed ryzykiem zaka\u017cenia w czasie k\u0105pieli [12,23].<\/p>\n

Ze wzgl\u0119du na zastosowanie du\u017cych dawek dezynfektanta warto\u015bci potencja\u0142u redox, w wi\u0119kszo\u015bci pr\u00f3bek wody by\u0142y wy\u017csze ni\u017c wymagane minimum 750 mV przy pH=6,5\u00f77,3 (rys. 5). \u015arednia warto\u015b\u0107 potencja\u0142u redox wynosi\u0142a 755 mV).<\/p>\n

Du\u017cym st\u0119\u017ceniom chloru wolnego (> 0,4 mgCl2\/dm3) w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w odpowiada\u0142y stosunkowo wysokie warto\u015bci potencja\u0142u redox (> 750 mV) i stosunkowo ma\u0142e st\u0119\u017cenia chloru zwi\u0105zanego (< 0,3 mgCl2\/dm3), co szczeg\u00f3lnie widoczne by\u0142o w 11, 14 i 18 dniu bada\u0144 (rys. 6).<\/p> <\/div>\n<\/div>\n\n

\n
\n \n \"Rys. <\/a>\n \n <\/div>\n \n \n
\n
\n Rys. 5.
\nZawarto\u015b\u0107 chloru zwi\u0105zanego\nw zale\u017cno\u015bci od\nzawarto\u015bci chloru wolnego\n(18 i 19 dzie\u0144\nbada\u0144)\n
Fig. 5.
The combined\nchlorine content depending\non the free chlorine\ncontent (18th and\n19th day of research) <\/div>\n \n <\/div>\n \n <\/div>\n <\/div>\n
\n \n
\n
\n \n \"Table <\/a>\n \n <\/div>\n \n \n
\n
\n Table 1.
Parameters of quality of the tested swimming pool water <\/div>\n \n <\/div>\n \n <\/div>\n\n
\n
\n \n \"Fig. <\/a>\n \n <\/div>\n \n \n
\n
\n Fig. 2.
The combined\nchlorine content depending\non the free chlorine\ncontent (4th day of\nresearch) <\/div>\n \n <\/div>\n \n <\/div>\n\n
\n
\n \n \"Fig. <\/a>\n \n <\/div>\n \n \n
\n
\n \nFig. 3.
The combined\nchlorine content depending\non the free chlorine\ncontent (11th and\n12th day of research) <\/div>\n \n <\/div>\n \n <\/div>\n\n
\n
\n \n \"Fig. <\/a>\n \n <\/div>\n \n \n
\n
\n Fig. 4.
The combined\nchlorine content depending\non the free chlorine\ncontent (14th and\n15th day of research) <\/div>\n \n <\/div>\n \n <\/div>\n\n
\n
\n \n \"Fig. <\/a>\n \n <\/div>\n \n \n
\n
\n Fig. 6.
The combined\nchlorine content\ndepending on the\nfree chlorine contentand\nand redox\npotential value <\/div>\n \n <\/div>\n \n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n
\n \n
\n
\n

Wnioski<\/strong><\/p>\n

W rozpatrywanym obiekcie basenowym zastosowane chlorowanie szokowe mia\u0142o na celu przede wszystkim zabezpieczenie rehabilitowanych os\u00f3b przed ska\u017ceniem mikrobiologicznym i dzia\u0142aniem ubocznych produkt\u00f3w dezynfekcji.<\/p>\n

Przy stosowaniu chlorowania szokowego (w ci\u0105gu 20 dni bada\u0144, powt\u00f3rzonego 7 razy w r\u00f3\u017cnych odst\u0119pach czasowych) stwierdzono jedynie kr\u00f3tkotrwa\u0142e, kilkugodzinne obni\u017cenie st\u0119\u017cenia chloramin do warto\u015bci poni\u017cej 0,2 mgCl2\/dm3.<\/p>\n

W ci\u0105gu dnia, pomimo utrzymywania do\u015b\u0107 du\u017cego st\u0119\u017cenia chloru wolnego (0,43 mgCl2\/dm3 \u2013 0,48 mgCl2\/dm3) zawarto\u015b\u0107 chloramin stopniowo zwi\u0119ksza\u0142a si\u0119, osi\u0105gaj\u0105c ok. godz. 19.00 (przed zamkni\u0119ciem basenu) warto\u015b\u0107 0,29 mgCl2\/dm3 \u2013 0,38 mgCl2\/dm3.<\/p>\n

Analiza wp\u0142ywu wielko\u015bci potencja\u0142u redox na zawarto\u015b\u0107 chloramin pozwoli\u0142a stwierdzi\u0107, \u017ce warto\u015bci redox powy\u017cej 750 mV, przy jednocze\u015bnie du\u017cych st\u0119\u017ceniach chloru wolnego (> 0,4 mgCl2\/dm3) istotnie wp\u0142ywa\u0142y na zmniejszenie zawarto\u015bci chloramin.<\/p>\n

Poszukiwanie sposob\u00f3w na zmniejszenie zawarto\u015bci chloramin w wodach basenowych, ze wzgl\u0119du na ich niekorzystny wp\u0142yw na zdrowie os\u00f3b korzystaj\u0105cych z k\u0105pieli, powinno by\u0107 szczeg\u00f3lnie wa\u017cne w basenach typu rehabilitacyjnego.<\/p>\n

W odniesieniu do przedstawionych wynik\u00f3w bada\u0144, w obiektach basenowych z przeznaczeniem do rehabilitacji, systemy oczyszczania wody oparte o klasyczne rozwi\u0105zanie mog\u0105 nie gwarantowa\u0107 jako\u015bci wody do k\u0105pieli zgodnej z bardzo rygorystycznymi wymaganiami w tym zakresie. Dlatego te\u017c, na etapie projektowania tego typu basen\u00f3w, powinno si\u0119 rozwa\u017ca\u0107 zastosowanie dodatkowych system\u00f3w filtracyjnych (np. mikrofiltracji, ultrafiltracji) lub dezynfekcyjnych (np. ozonowania, na\u015bwietlania promieniami UV, dozowania dwutlenku chloru).<\/p>\n

Badania zosta\u0142y sfinansowane z dotacji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego przeznaczonej na dzia\u0142alno\u015b\u0107 statutow\u0105.<\/p>\n

Praca powsta\u0142a we wsp\u00f3\u0142pracy z Instytutem Ochrony i In\u017cynierii \u015arodowiska Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku- Bia\u0142ej w ramach sta\u017cu naukowego prowadzonego w tej jednostce.<\/p>\n

Wyniki bada\u0144 by\u0142y prezentowane podczas Sympozjum \u201eInstalacje basenowe\u201d, Ustro\u0144, 27-29 listopad 2019 r.<\/p> <\/div>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n
\n \n
\n
\n

L I T E R AT U R A<\/p>\n

[1] W.L. Bradford, What bathers put into a pool: A critical review of body fluids and a body fluid analog, Int. J. Aquat. Res. Educ. 8 (2014) 168\u2013 181. doi:10.1123\/ijare.2013-0028.<\/p>\n

[2] T.L.L. Teo, H.M. Coleman, S.J. Khan, Chemical contaminants in swimming pools: Occurrence, implications and control, Environ. Int. 76 (2015) 16\u201331. doi:10.1016\/j.envint. 2014.11.012.<\/p>\n

[3] A. Kanan, T. Karanfil, Formation of disinfection by- -products in indoor swimming pool water: The contribution from filling water natural organic matter and swimmer body fluids, Water Res. 45 (2011) 926\u2013932. doi:10.1016\/j watres.2010.09.031.<\/p>\n

[4] Aufbereitung von Schwimm und Badebeckenwasser (Water treatment for swimming and bathing pools), Beuth-Verlag, Berlin, 2012.<\/p>\n

[5] C. Saunus, Planug von Schwimmbadern (Planning of swimming pools), Krammer Verlag Dusseldorf AG, Dusseldorf, 1998.<\/p>\n

[6] H. Gosling, B. Guthrie, R. Riley, J. Calvert, G. Nichols, A. Elphick, P. Penny, D. Whittingham, eds., Swimming pool water: Treatment and quality standards for pools and spas, 3rd ed., Pool Water Treatment Advisory Group (PWTAG), 2017.<\/p>\n

[7] C.M. Villanueva, S. Cordier, L. Font-Ribera, L.A. Salas, P. Levallois, Overview of Disinfection By- -products and Associated Health Effects, Curr. Environ. Heal. Reports. 2 (2015) 107\u2013115. doi:10.1007\/s40572-014-0032-x.<\/p>\n

[8] A. Gom\u00e0, R. de Lluis, J. Roca-Ferrer, J. Lafuente, C. Picado, Respiratory, ocular and skin health in recreational and competitive swimmers: Beneficial effect of a new method to reduce chlorine oxidant derivatives, Environ. Res. 152 (2017) 315\u2013321. doi:10.1016\/j.envres.2016.10.030.<\/p>\n

[9] M. Zarzoso, S. Llana, Potential negative effects of chlorinated swimming pool attendance on heath of swimmers and associated staff, Biol. Sport. 27 (2010) 233\u2013240.<\/p>\n

[10] S. Chowdhury, K. Al-hooshani, T. Karanfil, Disinfection byproducts in swimming pool: Occurrences, implications and future needs, Water Res. 53 (2014) 68\u2013109. doi: 10.1016\/j. watres.2014.01.017.<\/p>\n

[11] T. Manasfi, B. Coulomb, J.-L. Boudenne, Occurrence, origin, and toxicity of disinfection byproducts in chlorinated swimming pools: An overview, Int. J. Hyg. Environ. Health. 220 (2017) 591\u2013603. doi:10.1016\/J.IJHEH.2017.01.005.<\/p>\n

[12] Guidelines for Safe Recreational Water Environments. Volume 2: Swimming Pools and Similar, WHO, Geneva, 2006.<\/p>\n

[13] Rozporz\u0105dzenie Ministra Zdrowia z dn. 9 listopada 2015 r. w sprawie wymaga\u0144 jakim powinna odpowiada\u0107 woda na p\u0142ywalniach, Dz. U. 2015, poz. 2016.<\/p>\n

[14] J. Wyczarska-Kokot, The problem of chloramines in swimming pool water \u2013 technological research experience, Desalin. Water Treat. 134 (2018) 7\u201314. doi:10.5004\/dwt.2018.22455.<\/p>\n

[15] C.M. Villanueva, L. Font-Ribera, Health impact of disinfection by-products in swimming pools., Ann. Ist. Super. Sanita. 48 (2012) 387\u201396. doi: 10.4415\/ANN_12_04_06.<\/p>\n

[16] A. Florentin, A. Hautemani\u00e8re, P. Hartemann, Health effects of disinfection by-products in chlorinated swimming pools, Int. J. Hyg. Environ. Health. 214 (2011) 461\u2013469. doi:10.1016\/j. ijheh.2011.07.012.<\/p>\n

[17] J. Wyczarska-Kokot, M. Dudziak, A. Lempart, Effects of modernization of the water treatment system in a selected swimming pool, Environ. Prot. Eng. 45 (2019) 31\u201343. doi:10.5277\/ epe190103.<\/p>\n

[18] J. Wyczarska-Kokot, Przyczyny modernizacji technologicznych uk\u0142ad\u00f3w oczyszczania wody basenowej, INSTAL. 7\u20138 (2010) 14\u201319.<\/p>\n

[19] J. Wyczarska-Kokot, Nowoczesne i innowacyjne technologie oczyszczania wody basenowej (cz. 4), Rynek Instalacyjny 5 (2013) 36\u201339.<\/p>\n

[20] J. Dojlido, W. Do\u017ca\u0144ska, W. Hermanowicz, B. Koziorowski, J. Zerbe, Fizyczno-chemiczne badanie wody i \u015bciek\u00f3w, Arkady, Warszawa, 1999.<\/p>\n

[21] H.G. Schlegel, Mikrobiologia og\u00f3lna, Wydanie dr, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2008.<\/p>\n

[22] K. Kaul, Handbook of Water and Wastewater Analysis, Atlantic Publishers and Dist, New Dehli, 2007.<\/p>\n

[23] W. Roeske, Dezynfekcja wody pitnej, Oficyna Wydawnicza PROJPRZEMEKO, Bydgoszcz, 2007.<\/p> <\/div>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

The content of chloramines in swimming pool water, due to their negative impact on the health of swimmers and
\nthe staff of pool facilities, is obligatorily inspected once a day in pool water samples. The concentration of
\nchloramines (combined chlorine), regardless of the function of the pool, should not be higher than 0.3 mgCl2\/dm3.
\nHowever, it is recommended to keep chloramines as low as possible, and in pools for special purposes, including
\nin rehabilitation pools, it is recommended not to exceed 0.2 mgCl2\/dm3. Despite the availability of various
\ndisinfectants and modern methods of water disinfection, the problem of high concentrations of chloramines in pool
\nwaters is still relevant. The main purpose of the research was to analyze the impact of sequentially applied shock
\nchlorination on the chloramine content in the water of the rehabilitation pool. Analyzing physically, chemically and
\nbacteriologically pool water samples the quality of water was assessed after each shock chlorination. There was
\na short-lasting reduction of the chloramine concentration to the value below 0.2 mgCl2\/dm3 for several hours.
\nAn additional analysis of the impact of redox potential on the chloramines content showed that redox values above
\n750 mV also reduced chloramines<\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":[],"tags":[899,898,897],"tematyka":[616],"class_list":["post-6943","artykul","type-artykul","status-publish","hentry","tag-chloramines","tag-shock-chlorination","tag-swimming-pool-water","tematyka-pool-installations","has-post-title","has-post-date","has-post-category","has-post-tag","has-post-comment","has-post-author",""],"ptb_metabox":{"ptb_artykul_text_1":["JOANNA WYCZARSKA-KOKOT","KLAUDIUSZ GR\u00dcBEL"],"ptb_artykul_text_2":"10.36119\/15.2020.1.5","ptb_artykul_numer_miesi_cznika":"1\/2020 Instal p. 36-39","ptb_artykul_info_autor":"Dr in\u017c. Joanna Wyczarska-Kokot, ORCID ID: https:\/\/orcid.org\/0000-0002-2284-8542 \u2013 Politechnika \u015al\u0105ska, Wydzia\u0142 In\u017cynierii\r\n\u015arodowiska i Energetyki, Katedra In\u017cynierii Wody i \u015aciek\u00f3w, Gliwice, e-mail: joanna.wyczarska-kokot@polsl.pl\r\nDr hab. in\u017c. Klaudiusz Gr\u00fcbel, ORCID ID: https:\/\/orcid.org\/0000-0002-0787-9324 \u2013 Akademia Techniczno-Humanistyczna, Wydzia\u0142\r\nIn\u017cynierii Materia\u0142\u00f3w, Budownictwa i \u015arodowiska, Instytut Ochrony i In\u017cynierii \u015arodowiska, Bielsko-Bia\u0142a, e-mail: kgrubel@ath.bielsko.pl","ptb_artykul_orcid":["https:\/\/orcid.org\/0000-0002-2284-8542","https:\/\/orcid.org\/0000-0002-0787-9324"]},"ptb_taxonomy":{"post_tag":[{"term_id":899,"name":"chloramines","slug":"chloramines","term_group":0,"term_taxonomy_id":899,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":3,"filter":"raw"},{"term_id":898,"name":"shock chlorination","slug":"shock-chlorination","term_group":0,"term_taxonomy_id":898,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":897,"name":"swimming pool water","slug":"swimming-pool-water","term_group":0,"term_taxonomy_id":897,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":3,"filter":"raw"}],"tematyka":[{"term_id":616,"name":"Pool installations","slug":"pool-installations","term_group":0,"term_taxonomy_id":616,"taxonomy":"tematyka","description":"","parent":0,"count":16,"filter":"raw"}]},"ptb_featured_image":null,"builder_content":"

Wprowadzenie<\/strong><\/p>

Woda basenowa, ze wzgl\u0119du na swoje przeznaczenie, zawiera r\u00f3\u017cnego rodzaju zanieczyszczenia mikrobiologiczne i chemiczne. \u0179r\u00f3d\u0142em tych zanieczyszcze\u0144 opr\u00f3cz os\u00f3b korzystaj\u0105cych z k\u0105pieli i wprowadzaj\u0105cych do wody basenowej materi\u0119 biologiczn\u0105 (grzyby, bakterie, wirusy), cz\u0105steczki nask\u00f3rka, pot, mocz, fekalia i resztki kosmetyk\u00f3w, s\u0105 r\u00f3wnie\u017c woda wodoci\u0105gowa zasilaj\u0105ca obieg basenowy oraz instalacja i urz\u0105dzenia stacji oczyszczania wody basenowej [1\u20133].<\/p>

Metody oczyszczania w\u00f3d basenowych oparte s\u0105 na procesach prowadzonych w obiegu zamkni\u0119tym z wykorzystaniem czynnego przelewu, kt\u00f3ry zapewnia w\u0142a\u015bciw\u0105 cyrkulacj\u0119 wody w niecce basenowej oraz oszcz\u0119dn\u0105 gospodark\u0119 wodn\u0105. Woda doprowadzana jest do basenu systemem dennych lub bocznych dysz z regulowanym przep\u0142ywem. Odprowadzenie wody nast\u0119puje przez rynny przelewowe oraz odp\u0142ywy denne. Woda z rynien odp\u0142ywa do zbiornika wyr\u00f3wnawczego wyposa\u017conego najcz\u0119\u015bciej w uk\u0142ad automatycznej regulacji obj\u0119to\u015bci wody. Pompy obiegowe zintegrowane z \u0142apaczami w\u0142\u00f3kien i w\u0142os\u00f3w (tzw. prefiltry) pobieraj\u0105 wod\u0119 ze zbiornika wyr\u00f3wnawczego i t\u0142ocz\u0105 j\u0105 do filtr\u00f3w. W z\u0142o\u017cu filtracyjnym nast\u0119puje zatrzymanie zanieczyszcze\u0144 znajduj\u0105cych si\u0119 w wodzie. Proces ten cz\u0119sto wspomagany jest dozowanym wcze\u015bniej koagulantem. Przefiltrowana woda jest podgrzewana do w\u0142a\u015bciwej temperatury w wymiennikach ciep\u0142a i poddawana dezynfekcji [4\u20136].<\/p>

Najcz\u0119\u015bciej stosowanym \u015brodkiem dezynfekcyjnym, zabezpieczaj\u0105cym przed wt\u00f3rnym zanieczyszczeniem wody basenowej jest chlor. Reaguje on jednak z materi\u0105 organiczn\u0105 wprowadzan\u0105 przez osoby k\u0105pi\u0105ce si\u0119, tworz\u0105c w wodzie basenowej uboczne produkty dezynfekcji (UPD), b\u0119d\u0105ce z kolei zagro\u017ceniem i dla nich, i dla personelu obiektu basenowego [7\u20139].<\/p>

Wed\u0142ug obecnego stanu wiedzy mo\u017cna zidentyfikowa\u0107 oko\u0142o 600 r\u00f3\u017cnych UPD [10,11]. Jednak w dokumentach reguluj\u0105cych jako\u015b\u0107 wody basenowej, dopuszczalne st\u0119\u017cenia okre\u015blone zosta\u0142y tylko dla chloru zwi\u0105zanego (chloramin), sumy trihalometan\u00f3w (THM) i chloroformu [4,12,13]. Spo\u015br\u00f3d wyszczeg\u00f3lnionych UPD najbardziej uci\u0105\u017cliwymi dla os\u00f3b k\u0105pi\u0105cych si\u0119 s\u0105 chloraminy. Odpowiedzialne s\u0105 one za podra\u017cnienia b\u0142on \u015bluzowych i sk\u00f3ry, powoduj\u0105 nieprzyjemny zapach wody i powietrza w hali basenowej, wykazuj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci mutagenne [14\u201316].<\/p>

Pomimo dost\u0119pno\u015bci r\u00f3\u017cnorodnych system\u00f3w oczyszczania wody basenowej, w ma\u0142ych obiektach basenowych (g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na koszty ich utrzymania), najcz\u0119\u015bciej spotyka si\u0119 system klasyczny (koagulacji powierzchniowej w filtrach piaskowych, wielowarstwowych z warstw\u0105 hydroantracytu lub w\u0119gla aktywnego, dezynfekcji roztworem podchlorynu sodu oraz korekty pH wody), kt\u00f3ry w wi\u0119kszo\u015bci analizowanych przypadk\u00f3w nie zapewnia utrzymania zawarto\u015bci chloru zwi\u0105zanego poni\u017cej 0,3 mg Cl2\/dm3. Bardzo rygorystyczne wymagania w zakresie dopuszczalnych st\u0119\u017ce\u0144 UPD spowodowa\u0142y, \u017ce w wielu ma\u0142ych obiektach basenowych, dezynfekcja podchlorynem sodu wspomagana jest dodatkowymi \u015brodkami chemicznymi np. na bazie dwutlenku chloru lub procesem fizycznym z wykorzystaniem promieniowania UV (na\u015bwietlanie strumienia wody obiegowej) [17\u201319].<\/p>

W wielu obiektach szuka si\u0119 rozwi\u0105za\u0144 dora\u017anych w tym zakresie. Jednym z nich jest przechlorowywanie wody w obiegu basenowym w czasie nocnej przerwy, tzw. chlorowanie szokowe.<\/p>

G\u0142\u00f3wnym celem przeprowadzonych bada\u0144 by\u0142a analiza wp\u0142ywu sekwencyjnie zastosowanego chlorowania szokowego wody w obiekcie basenowym na zawarto\u015b\u0107 chloramin. Wybrano obiekt basenowy, w kt\u00f3rym ze wzgl\u0119du na szczeg\u00f3lne przeznaczenie \u2013 do rehabilitacji os\u00f3b po r\u00f3\u017cnego rodzaju urazach \u2013 jako\u015b\u0107 wody powinna by\u0107 \u015bci\u015ble przestrzegana i kontrolowana. Na podstawie analiz fizyczno-chemicznych i bakteriologicznych pr\u00f3bek wody z niecki basenowej oceniono jako\u015b\u0107 wody po ka\u017cdorazowo zastosowanym chlorowaniu szokowym. Uwzgl\u0119dniono zmiany st\u0119\u017cenia chloramin w zale\u017cno\u015bci od st\u0119\u017cenia chloru wolnego i potencja\u0142u redox.<\/p>\n

Charakterystyka<\/strong><\/p>

obiektu bada\u0144 Badany basen rehabilitacyjny wyposa\u017cony jest w 4 stanowiska do hydromasa\u017cu oraz uchwyty niezb\u0119dne do wykonywania \u0107wicze\u0144 terapeutycznych, umo\u017cliwiaj\u0105ce swobodne wykonywanie \u0107wicze\u0144 przez 6 os\u00f3b jednocze\u015bnie. Basen zasilany jest wod\u0105 z miejskiej sieci wodoci\u0105gowej. Uzupe\u0142nianie ubytk\u00f3w wody na skutek parowania, rozchlapywania i p\u0142ukania z\u0142o\u017ca filtracyjnego nast\u0119puje do zbiornika wyr\u00f3wnawczego. Podstaw\u0105 prawid\u0142owej cyrkulacji wody w basenie jest system obiegu zamkni\u0119tego z czynnym przelewem (rys. 1). Wprowadzenie oczyszczonej wody do basenu nast\u0119puje przez 14 dysz zamontowanych w dnie niecki basenowej. Odprowadzanie wody odbywa si\u0119 przez przelew g\u00f3rny do zbiornika retencyjnego. Ze zbiornika woda jest zasysana przez pomp\u0119 cyrkulacyjn\u0105 zintegrowan\u0105 z filtrem siatkowym (tzw. prefiltrem), wychwytuj\u0105cym wi\u0119ksze zanieczyszczenia sta\u0142e (np. w\u0142\u00f3kna, w\u0142osy). Pompa t\u0142oczy wod\u0119 do filtra, sk\u0105d po dozowaniu dezyfektanta i korektora pH kierowana jest przez wymienniki ciep\u0142a do basenu. Przed filtrem dozowany jest roztw\u00f3r koagulantu. W uk\u0142adzie oczyszczania wody basenowej zastosowano podci\u015bnieniowy filtr wielowarstwowy. Uk\u0142ad oczyszczania jest uk\u0142adem automatycznym sterowanym analizatorem warto\u015bci wska\u017anik\u00f3w jako\u015bci wody odp\u0142ywaj\u0105cej z niecki.<\/p>\n \"Fig. <\/a> Fig. 1.
Circulation diagram of the tested rehabilitation pool\n

Metodyka i materia\u0142y<\/strong><\/p>

W czasie 20 dni bada\u0144 przeprowadzono analiz\u0119 wp\u0142ywu chlorowania szokowego na zawarto\u015b\u0107 chloramin (oznaczonych jako chlor zwi\u0105zany) w wodzie przedmiotowego basenu. W tym celu, w 4, 11, 14, 18 i 19 dniu bada\u0144, prowadzono \u201eprzechlorowywanie\u201d wody w obiegu basenowym. Chlorowanie szokowe przeprowadzano mi\u0119dzy godzin\u0105 19.00 a 7.00, czyli w czasie nocnej przerwy, po zamkni\u0119ciu basenu dla u\u017cytkownik\u00f3w. W czasie tych dni, co kilka godzin (od 8 do 9 razy w ci\u0105gu doby), oznaczano st\u0119\u017cenia chloru wolnego i zwi\u0105zanego (metoda kolorymetryczna in situ, Pocket ColorimeterTM II, Hach\u00ae).<\/p>

Dodatkowo, raz dziennie w pr\u00f3bce \u015bredniej zmieszanej (pob\u00f3r z kilku punkt\u00f3w niecki) oznaczano pH wody, redox i temperatur\u0119 (metoda potencjometryczna in situ, miernik sensION+MM150 DL, Hach\u00ae), utlenialno\u015b\u0107 (metoda miareczkowa w \u015brodowisku kwa\u015bnym zgodnie z PN-EN ISO 8467: 2001), azot azotanowy i chlorki (metoda spektrofotometryczna; spektrofotometr DR 3900 z technologi\u0105 RFID, Hach\u00ae).<\/p>

Co pi\u0119\u0107 dni pobierano pr\u00f3bki wody do analizy bakteriologicznej. W pr\u00f3bkach tych oznaczano obecno\u015b\u0107 Escherichia coli (metod\u0105 zgodn\u0105 z PN-EN ISO 9308-1: 2014-12\/A1: 2017-04), Pseudomonas aeruginosa (metod\u0105 zgodn\u0105 z PN-EN ISO 16266: 2009), Legionella sp. (metod\u0105 zgodn\u0105 z PN-EN ISO 11731: 2017), gronkowce koagulazododatnie (metod\u0105 zgodn\u0105 z PN-EN ISO 6888-1:2001\/A1:2004) oraz og\u00f3ln\u0105 liczb\u0119 mikroorganizm\u00f3w wyhodowanych w temperaturze 36\u00b12oC po 44\u00b14 godzinach inkubacji (metod\u0105 zgodn\u0105 z PN-EN ISO 6222:2004).<\/p>

Pr\u00f3bki wody zosta\u0142y pobrane i oznaczone zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cymi normami i metodami [20\u201322], a uzyskane wyniki por\u00f3wnane z zaleceniami i warto\u015bciami dopuszczalnymi zawartymi w rozporz\u0105dzeniu Ministra Zdrowia w sprawie jako\u015bci wody w p\u0142ywalniach [13].<\/p>\n

Wyniki bada\u0144 i dyskusja<\/strong><\/p>

Pod wzgl\u0119dem bakteriologicznym jako\u015b\u0107 badanej wody basenowej odpowiada\u0142a wytycznym rozporz\u0105dzenia Ministra Zdrowia [13]. W analizowanych pr\u00f3bkach wody basenowej nie stwierdzono obecno\u015bci bakterii P. aeruginosa, E. coli, Legionella sp., oraz gronkowc\u00f3w koagulazododatnich. Og\u00f3lna liczba bakterii w 4 kolejno pobranych pr\u00f3bkach (1, 6, 11 i 16 dzie\u0144 bada\u0144) wynosi\u0142a odpowiednio: 19 jtk\/1ml, 10 jtk\/1ml, 2 jtk\/1ml i 2 jtk\/1ml (jtk \u2013 jednostki tworz\u0105ce kolonie). Uzyskane wyniki by\u0142y znacz\u0105co ni\u017csze od dopuszczalnej og\u00f3lnej liczby bakterii mezofilnych w wodzie basenowej, kt\u00f3ra nie powinna przekracza\u0107 100 jtk\/1ml.<\/p>

Jako\u015b\u0107 wody basenowej pod wzgl\u0119dem fizyczno-chemicznym i w odniesieniu do analizowanych parametr\u00f3w (tabela 1) przekracza\u0142a dopuszczaln\u0105 warto\u015b\u0107 st\u0119\u017cenia jedynie w zakresie zawarto\u015bci chloru wolnego i zwi\u0105zanego (chloramin).<\/p>

W czasie stosowania chlorowania szokowego st\u0119\u017cenia chloramin wynosi\u0142y od 0,05 mgCl2\/dm3 do 0,51 mgCl2\/dm3, \u015brednio w ca\u0142ym cyklu bada\u0144 0,34 mgCl2\/ dm3. Ze wzgl\u0119du na funkcj\u0119 basenu przyj\u0119to, \u017ce st\u0119\u017cenia chloru zwi\u0105zanego nie powinny przekracza\u0107 warto\u015bci 0,2 mgCl2\/dm3 [4,12].<\/p>

Najmniejsze oznaczone st\u0119\u017cenie chloru wolnego w wodzie z niecki basenowej, po chlorowaniu szokowym, wynosi\u0142o 0,77 mgCl2\/dm3 (4 dzie\u0144 bada\u0144), a najwi\u0119ksze 1,51 mgCl2\/dm3 (11 dzie\u0144 bada\u0144). W czasie 20 dni bada\u0144 st\u0119\u017cenia chloru wolnego waha\u0142y si\u0119 od 0,31 mgCl2\/dm3 do 1,51 mgCl2\/dm3 (\u015brednio: 0,48 mgCl2\/dm3).<\/p>

Chlorowanie szokowe przeprowadzone o godzinnie 5.00 przed otwarciem basenu (w 4, 11 i 18 dniu bada\u0144 \u2013 rys. 2, 3 i 5), jak i o godzinie 19.00 zaraz po jego zamkni\u0119ciu (w 14 dniu bada\u0144 \u2013 rys. 4) istotnie wp\u0142yn\u0119\u0142o na zmniejszenie chloramin w wodzie basenowej. Niestety dopuszczalny poziom chloramin utrzymywa\u0142 si\u0119 przez bardzo kr\u00f3tki czas \u2013 od zaledwie 2 godzin w 4 dniu bada\u0144 do ok. 10 godzin w 11 dniu bada\u0144.<\/p>

Zastosowanie dw\u00f3ch kolejnych dawek szokowych o godz. 19.00 i 23.00 (14 dzie\u0144 bada\u0144, rys. 4) r\u00f3wnie\u017c nie pozwoli\u0142o utrzyma\u0107 st\u0119\u017ce\u0144 chloramin poni\u017cej 0,2 mgCl2\/dm3 przez ca\u0142y dzie\u0144 zaj\u0119\u0107 rehabilitacyjnych. Podobna sytuacja mia\u0142a miejsce po zastosowaniu chlorowania szokowego dzie\u0144 po dniu, czyli w 11 i 12 dniu bada\u0144 (rys. 3) oraz w 18 i 19 dniu bada\u0144 (rys. 5).<\/p>

St\u0119\u017cenia chloru zwi\u0105zanego poni\u017cej warto\u015bci dopuszczalnej wyst\u0119powa\u0142y jedynie bezpo\u015brednio po zastosowaniu szokowych dawek NaOCl w czasie nocnej przerwy u\u017cytkowania basenu oraz w godzinach rannych, czyli wtedy, gdy st\u0119\u017cenia chloru wolnego znacznie przekracza\u0142y warto\u015b\u0107 dopuszczaln\u0105, tj. 0,6 mgCl2\/dm3.<\/p>

W czasie trwania zaj\u0119\u0107 rehabilitacyjnych st\u0119\u017cenia chloramin przekracza\u0142y warto\u015b\u0107 dopuszczaln\u0105 \u015brednio o 70% i wynosi\u0142y 0,25 mgCl2\/dm3 \u2013 0,38 mgCl2\/dm3.<\/p>

Bardzo istotnym wska\u017anikiem jako\u015bci wody basenowej pozwalaj\u0105cym na ocen\u0119 procesu chlorowania i pr\u0119dko\u015b\u0107 niszczenia bakterii jest potencja\u0142 redox. Jego wysoka warto\u015b\u0107 informuje o dobrym zabezpieczeniu os\u00f3b k\u0105pi\u0105cych si\u0119 przed ryzykiem zaka\u017cenia w czasie k\u0105pieli [12,23].<\/p>

Ze wzgl\u0119du na zastosowanie du\u017cych dawek dezynfektanta warto\u015bci potencja\u0142u redox, w wi\u0119kszo\u015bci pr\u00f3bek wody by\u0142y wy\u017csze ni\u017c wymagane minimum 750 mV przy pH=6,5\u00f77,3 (rys. 5). \u015arednia warto\u015b\u0107 potencja\u0142u redox wynosi\u0142a 755 mV).<\/p>

Du\u017cym st\u0119\u017ceniom chloru wolnego (> 0,4 mgCl2\/dm3) w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w odpowiada\u0142y stosunkowo wysokie warto\u015bci potencja\u0142u redox (> 750 mV) i stosunkowo ma\u0142e st\u0119\u017cenia chloru zwi\u0105zanego (< 0,3 mgCl2\/dm3), co szczeg\u00f3lnie widoczne by\u0142o w 11, 14 i 18 dniu bada\u0144 (rys. 6).<\/p>\n \"Rys. <\/a> Rys. 5.
Zawarto\u015b\u0107 chloru zwi\u0105zanego w zale\u017cno\u015bci od zawarto\u015bci chloru wolnego (18 i 19 dzie\u0144 bada\u0144)
Fig. 5.
The combined chlorine content depending on the free chlorine content (18th and 19th day of research)\n \"Table <\/a> Table 1.
Parameters of quality of the tested swimming pool water\n \"Fig. <\/a> Fig. 2.
The combined chlorine content depending on the free chlorine content (4th day of research)\n \"Fig. <\/a> Fig. 3.
The combined chlorine content depending on the free chlorine content (11th and 12th day of research)\n \"Fig. <\/a> Fig. 4.
The combined chlorine content depending on the free chlorine content (14th and 15th day of research)\n \"Fig. <\/a> Fig. 6.
The combined chlorine content depending on the free chlorine contentand and redox potential value\n

Wnioski<\/strong><\/p>

W rozpatrywanym obiekcie basenowym zastosowane chlorowanie szokowe mia\u0142o na celu przede wszystkim zabezpieczenie rehabilitowanych os\u00f3b przed ska\u017ceniem mikrobiologicznym i dzia\u0142aniem ubocznych produkt\u00f3w dezynfekcji.<\/p>

Przy stosowaniu chlorowania szokowego (w ci\u0105gu 20 dni bada\u0144, powt\u00f3rzonego 7 razy w r\u00f3\u017cnych odst\u0119pach czasowych) stwierdzono jedynie kr\u00f3tkotrwa\u0142e, kilkugodzinne obni\u017cenie st\u0119\u017cenia chloramin do warto\u015bci poni\u017cej 0,2 mgCl2\/dm3.<\/p>

W ci\u0105gu dnia, pomimo utrzymywania do\u015b\u0107 du\u017cego st\u0119\u017cenia chloru wolnego (0,43 mgCl2\/dm3 \u2013 0,48 mgCl2\/dm3) zawarto\u015b\u0107 chloramin stopniowo zwi\u0119ksza\u0142a si\u0119, osi\u0105gaj\u0105c ok. godz. 19.00 (przed zamkni\u0119ciem basenu) warto\u015b\u0107 0,29 mgCl2\/dm3 \u2013 0,38 mgCl2\/dm3.<\/p>

Analiza wp\u0142ywu wielko\u015bci potencja\u0142u redox na zawarto\u015b\u0107 chloramin pozwoli\u0142a stwierdzi\u0107, \u017ce warto\u015bci redox powy\u017cej 750 mV, przy jednocze\u015bnie du\u017cych st\u0119\u017ceniach chloru wolnego (> 0,4 mgCl2\/dm3) istotnie wp\u0142ywa\u0142y na zmniejszenie zawarto\u015bci chloramin.<\/p>

Poszukiwanie sposob\u00f3w na zmniejszenie zawarto\u015bci chloramin w wodach basenowych, ze wzgl\u0119du na ich niekorzystny wp\u0142yw na zdrowie os\u00f3b korzystaj\u0105cych z k\u0105pieli, powinno by\u0107 szczeg\u00f3lnie wa\u017cne w basenach typu rehabilitacyjnego.<\/p>

W odniesieniu do przedstawionych wynik\u00f3w bada\u0144, w obiektach basenowych z przeznaczeniem do rehabilitacji, systemy oczyszczania wody oparte o klasyczne rozwi\u0105zanie mog\u0105 nie gwarantowa\u0107 jako\u015bci wody do k\u0105pieli zgodnej z bardzo rygorystycznymi wymaganiami w tym zakresie. Dlatego te\u017c, na etapie projektowania tego typu basen\u00f3w, powinno si\u0119 rozwa\u017ca\u0107 zastosowanie dodatkowych system\u00f3w filtracyjnych (np. mikrofiltracji, ultrafiltracji) lub dezynfekcyjnych (np. ozonowania, na\u015bwietlania promieniami UV, dozowania dwutlenku chloru).<\/p>

Badania zosta\u0142y sfinansowane z dotacji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego przeznaczonej na dzia\u0142alno\u015b\u0107 statutow\u0105.<\/p>

Praca powsta\u0142a we wsp\u00f3\u0142pracy z Instytutem Ochrony i In\u017cynierii \u015arodowiska Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku- Bia\u0142ej w ramach sta\u017cu naukowego prowadzonego w tej jednostce.<\/p>

Wyniki bada\u0144 by\u0142y prezentowane podczas Sympozjum \u201eInstalacje basenowe\u201d, Ustro\u0144, 27-29 listopad 2019 r.<\/p>\n

L I T E R AT U R A<\/p>

[1] W.L. Bradford, What bathers put into a pool: A critical review of body fluids and a body fluid analog, Int. J. Aquat. Res. Educ. 8 (2014) 168\u2013 181. doi:10.1123\/ijare.2013-0028.<\/p>

[2] T.L.L. Teo, H.M. Coleman, S.J. Khan, Chemical contaminants in swimming pools: Occurrence, implications and control, Environ. Int. 76 (2015) 16\u201331. doi:10.1016\/j.envint. 2014.11.012.<\/p>

[3] A. Kanan, T. Karanfil, Formation of disinfection by- -products in indoor swimming pool water: The contribution from filling water natural organic matter and swimmer body fluids, Water Res. 45 (2011) 926\u2013932. doi:10.1016\/j watres.2010.09.031.<\/p>

[4] Aufbereitung von Schwimm und Badebeckenwasser (Water treatment for swimming and bathing pools), Beuth-Verlag, Berlin, 2012.<\/p>

[5] C. Saunus, Planug von Schwimmbadern (Planning of swimming pools), Krammer Verlag Dusseldorf AG, Dusseldorf, 1998.<\/p>

[6] H. Gosling, B. Guthrie, R. Riley, J. Calvert, G. Nichols, A. Elphick, P. Penny, D. Whittingham, eds., Swimming pool water: Treatment and quality standards for pools and spas, 3rd ed., Pool Water Treatment Advisory Group (PWTAG), 2017.<\/p>

[7] C.M. Villanueva, S. Cordier, L. Font-Ribera, L.A. Salas, P. Levallois, Overview of Disinfection By- -products and Associated Health Effects, Curr. Environ. Heal. Reports. 2 (2015) 107\u2013115. doi:10.1007\/s40572-014-0032-x.<\/p>

[8] A. Gom\u00e0, R. de Lluis, J. Roca-Ferrer, J. Lafuente, C. Picado, Respiratory, ocular and skin health in recreational and competitive swimmers: Beneficial effect of a new method to reduce chlorine oxidant derivatives, Environ. Res. 152 (2017) 315\u2013321. doi:10.1016\/j.envres.2016.10.030.<\/p>

[9] M. Zarzoso, S. Llana, Potential negative effects of chlorinated swimming pool attendance on heath of swimmers and associated staff, Biol. Sport. 27 (2010) 233\u2013240.<\/p>

[10] S. Chowdhury, K. Al-hooshani, T. Karanfil, Disinfection byproducts in swimming pool: Occurrences, implications and future needs, Water Res. 53 (2014) 68\u2013109. doi: 10.1016\/j. watres.2014.01.017.<\/p>

[11] T. Manasfi, B. Coulomb, J.-L. Boudenne, Occurrence, origin, and toxicity of disinfection byproducts in chlorinated swimming pools: An overview, Int. J. Hyg. Environ. Health. 220 (2017) 591\u2013603. doi:10.1016\/J.IJHEH.2017.01.005.<\/p>

[12] Guidelines for Safe Recreational Water Environments. Volume 2: Swimming Pools and Similar, WHO, Geneva, 2006.<\/p>

[13] Rozporz\u0105dzenie Ministra Zdrowia z dn. 9 listopada 2015 r. w sprawie wymaga\u0144 jakim powinna odpowiada\u0107 woda na p\u0142ywalniach, Dz. U. 2015, poz. 2016.<\/p>

[14] J. Wyczarska-Kokot, The problem of chloramines in swimming pool water \u2013 technological research experience, Desalin. Water Treat. 134 (2018) 7\u201314. doi:10.5004\/dwt.2018.22455.<\/p>

[15] C.M. Villanueva, L. Font-Ribera, Health impact of disinfection by-products in swimming pools., Ann. Ist. Super. Sanita. 48 (2012) 387\u201396. doi: 10.4415\/ANN_12_04_06.<\/p>

[16] A. Florentin, A. Hautemani\u00e8re, P. Hartemann, Health effects of disinfection by-products in chlorinated swimming pools, Int. J. Hyg. Environ. Health. 214 (2011) 461\u2013469. doi:10.1016\/j. ijheh.2011.07.012.<\/p>

[17] J. Wyczarska-Kokot, M. Dudziak, A. Lempart, Effects of modernization of the water treatment system in a selected swimming pool, Environ. Prot. Eng. 45 (2019) 31\u201343. doi:10.5277\/ epe190103.<\/p>

[18] J. Wyczarska-Kokot, Przyczyny modernizacji technologicznych uk\u0142ad\u00f3w oczyszczania wody basenowej, INSTAL. 7\u20138 (2010) 14\u201319.<\/p>

[19] J. Wyczarska-Kokot, Nowoczesne i innowacyjne technologie oczyszczania wody basenowej (cz. 4), Rynek Instalacyjny 5 (2013) 36\u201339.<\/p>

[20] J. Dojlido, W. Do\u017ca\u0144ska, W. Hermanowicz, B. Koziorowski, J. Zerbe, Fizyczno-chemiczne badanie wody i \u015bciek\u00f3w, Arkady, Warszawa, 1999.<\/p>

[21] H.G. Schlegel, Mikrobiologia og\u00f3lna, Wydanie dr, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2008.<\/p>

[22] K. Kaul, Handbook of Water and Wastewater Analysis, Atlantic Publishers and Dist, New Dehli, 2007.<\/p>

[23] W. Roeske, Dezynfekcja wody pitnej, Oficyna Wydawnicza PROJPRZEMEKO, Bydgoszcz, 2007.<\/p>","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/informacjainstal.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/artykul\/6943","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/informacjainstal.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/artykul"}],"about":[{"href":"https:\/\/informacjainstal.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/artykul"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/informacjainstal.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6943"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/informacjainstal.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6943"},{"taxonomy":"tematyka","embeddable":true,"href":"https:\/\/informacjainstal.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tematyka?post=6943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}